ในเรื่องความเชื่อ พระฤาษีจริงๆแล้วเป็นนักบวชใช้ชีวิตแบบเรียบง่ายสมถะอยู่ในป่าหรือสถานที่ห่างใกลจากผู้คนเพื่อบำเพ็ญเพียงตบะและวิชาความรู้ต่างๆโดยส่วนมากพระฤาษีจะนุ่งขาวห่มขาว บางท่านก็นุ่งผ้าหนังสัตว์ ผ้าดิบ ผ้าสีแสดบาง ลักษณะ พระฤาษีที่เราเข้าใจจะเป็นรูปลักษณ์ของคนแก่ ผมยาว มวยผมไว้ข้างหลัง คนสมัยก่อนมักจะรำเรียนวิชาความรู้ต่างๆจากพระฤาษีเป็นส่วนใหญ่และได้รับการยกย่องว่าเป็น "ครู" ในด้านต่างๆ เช่น ผู้ประสิทธิ์ประสาทวิทยาการแขนงต่างๆ รวมถึงหมอยา พระฤาษีนั้นมีฤทธิ์และตบะแก่กล้า เรามักจะพบเรื่องราวในตำนานต่างๆ ว่าพระฤษีมีฤทธิ์สามารถเอาชนะเทพเทวดาต่างๆได้และฤาษีบางคนก็เป็นอาจารย์ของเทพเทวดาได้โดยเช่นกัน ในนามพระฤาษีโดยส่วนใหญ่จะเรียกกันแตกต่างกันไป พระฤาษี พระครูฤาษี ปู่ฤาษี พ่อปู่ฤาษี บ้างหรือบางท่านก็เรียกว่าพ่อแก่ จริงๆแล้วไม่ถือเป็นการเรียกผิดแต่อย่างใด บางครั้งการเรียกพระฤาษีบางคนอาจจะรู้หากไกลไม่สนิทจึงเรียกกันติดปากว่า "พ่อแก่" เพราะไกล้ชิดมากกว่าการเรียกพระฤาษีเพราะท่านเป็นครูผู้มีอาวุโสที่คนเราจะนับถือในระดับ "ปู่" , "พ่อแก่" ได้โดยธรรมชาตื
ในทางบทบาทของ พระฤาษี หรือ พ่อแก่ ในตำนานโบราณมิว่าพระฤาษีในคติฮินดู ในคัมภีร์ของอินเดียหรือของไทย ส่วนใหญ่บทบามพระฤาษีจะออกมาในรูปแบบของคำว่า "ครู" ที่ผู้คนเคารพบูชา ท่านเป็นครู และ มีบทบามคสำคัญดังนี้ - เป็นมหากวีผู้แต่งวรรณคดีต่างๆ เช่น ท่านวาลมิกิ ผู้ประพันธ์กาพย์เรื่องแรกของอินเดียคือ รามายญะ - ประสิทธิ์ประสาทวิชาความรู้ยาในฐานะหมอยา ผู้รอบรู้เรื่องสมุนไพรและความรู้ทางการแพทย์การรักษาโรคต่างๆ - เป็นผู้ก่อร่างสร้างเมืองโบราณบางแห่ง เช่น เมืองอโยธยาก็มีตำนานเล่าว่าผู้สร้างเมืองเป็นพระ พระฤาษี - ให้วิชาความรู้ทางการีดนตรี - เป็นครูแห่งนาฏศิลป์ การฟ้อนรำ - สั่งสอนในเรื่องของสมาธิ บําเพ็ญภาวนา - ปราบผู้ร้ายผ่านอธรรม ในนะผู้มีฤทธิ์ หรือผู้วิเศษ
โดยส่วนมากคนไทยจะนิยมบูชาพ่อแก่ในรูปแบบเศียร์ ศีรษะสีทองสวมชฏา แก้มตอบ หนวดขาว ขนคิ้วขาว ยิ้มเห็นฟัน ในคติฮินดู เชื่อว่า พ่อแก่เป็นอีกภาคหนึ่งของพระศิวะ ด้วยว่าพระศิวะนั้นเป็นเทพแห่งการจัดสมดุลให้โลก เพราะทรงสร้างและทั้งทำลายซึ่งบันดาลให้เกิดความสมบูรณ์แห่งจักรวาล การเครื่องไหวของพระศิวะจึงเป็นศิลปะและเป็นดั่งลมหายใจแห่งธรรมชาติ ในวงการนาฏศิลป์มีพ่อแก่หลายอาจารย์ เช่่น นารทฤษี พระพิราพ หรือ ยักษ์พิราพ ผู้คิดค้นร่ายรำแล้วสืบทอดสู่มนุษย์