บทความนี้เราจะมาพูดถึงเรื่องปู่เจ้าสมิงพราย ตามตำนานความเชื่อ พระฤาษีหน้าเสือ หรือ พระฤาษีเจ้าสมิงพราย หรือที่เราเรียกกัน ปู่เจ้าสมิงพราย เป็นพระฤาษีที่มีฤทธิ์ทั้งในเรื่องพระเวทและวิชาอาคม และ เสน่ห์ บางตำนานก็สามารถแปลงกายเป็นเสือได้
แต่ที่เรื่องเล่าของปู้เจ้าสมิงพรายที่เป็นเรื่องเล่าหลักๆก็จะเป็นเรื่องราวของพระเพื่อนพระแพงมี จากตำนานเรื่องพระเพื่อนพระแพงในวรรณคดีลิลิต โดยพระเพื่อนกับพระแพงต้องการหมายจะได้พระลอมาครองเพราะเป็นหนุ่มที่งดงามน่าหมายปองมากจึงได้ขอพึ่งบารมี “ปู่เจ้าสมิงพราย” ในที่นี้ผมของเรียกว่า พ่อปู่นะครับ พ่อปู่ได้ฟังคำขอจากนางทั้งสองจึงจับญานดูว่าเห็นจะช่วยหรือไม่จึงเห็นอดีด ว่านางทั้งสองเคยทำบุญและขอพึ่งบารมี พ่อปู่ เสมอมาจึงตัดสินใจให้การช่วยเหลือในครั้นนั้น โดยพ่อปู่เจ้าสมิงพรายทำการประกอบพิธีทางไสยศาสตร์ให้พระลอเกิดความหลงไหลในตัวพระเพื่อนและพระแพง โดยการเขียนยันต์ลงบนธงสามชายแล้วติดไไว้บนยอดต้นตะเคียนแล้วขอให้ลมพัดไปถึงตัวพระลอจนทำให้พระลอเกิดอากาศหลงไหลไม่เป็นสุุขจะมาหาพระเพือนพระแพงให้จงได้เมื่อเป็นเช่นนั้นพระมารดาของพระลอได้เป็นอาการของพระลอก็รู้แน่แท้ว่าโดนของจึงตามหมอยามาช่วยแก้พิษยานั้นได้ถึง 2 ครั้ง ครั้งที่3 พ่อปู่เจ้าสมิงพราย เห็นท่าว่าจะต้องใช้ยาแรงจึงตัดสินใจใช้เวทเรียกมนต์ปลุกภูตผีปิศาจไปรบกับผีของเมืองพระลอ เมื่อได้ชัยชนะแล้วก็ใช้ การเสกหมากพลูให้กลายเป็นแมลงภู่ แล้วบินไปตกในพานหมากของพระลอ กลับกลายเป็นหมากพลูดังเดิม พอพระลอเสวย ก็เกิดการลุ่มหลง ต้องออกเดินทางมาหาพระเพื่อนพระแพง โดยสำเร็จ
ในอีกตำนานหนึ่งของหลวงปู่กาหลง เมื่อครั้งหลวงปู่กาหลงลงมาเกิดในบ้านหลังหนึ่งได้มีชายหาปลาชื่อว่า “ลุงบาง” ที่คอยหาปลาปรากฏเห็นแสงไฟที่ตกลงมาจากฟ้าแล้วเห็นชายแก่จูงมือเด็กเล็กเดินออกมาจากแสงกำลังจะเดินเข้าไปในบ้านหลังหนึ่งซึ่งในบ้านตอนนั้นมีผู้หญึงที่ท้องกำลังจะคลอดลูก ลุงบาง ที่กำลังมองอยู่ก็ได้อธิษฐานว่าถ้าหากลูกในบ้านนี้ลูกออกมาเป็นผู้ชายจะขอเลิกหาปลาตลอดชีวิต ปรากฏว่าหลังจากคืนวันนั้นหญิงสาวก็ได้คลอดลูกออกเป็นผู้ชายชื่อว่า “กาหลง” ลุงบางจึงเลิกหาปลาตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาและเก็บความลับมา ปี 20 ปีจนกระทั้งหลวงปู่กาหลงได้ออกบวช ลุงบาง จึงนำความทั้งหมดมาเล่าให้ฟังจนเป็นที่ฮือฮาและเล่าต่อกันมา เมื่อครั้งหลวงปู่กาหลงยังวัยเยาว์ก็เหมือนคนทั่วไปที่ผ่าานร้อนผ่านหนาวมาบางแต่ที่ต่างจากคนอื่นหลวงปู่กาหลงก็จะเห็น พระฤาษีตนหึ่งอยู่บ่อยๆ แสดงฤทธิ์ให้เห็นบ้างจนมารู้ความจริงทั้งหมดว่าแท้จริงก็คือปู่เจ้าสมิงพรายที่คอยปกปักรักษาหลวงปู่มาโดยตลอดจนออกบวชและได้ร่ำเรียนวิชาจากปู่เจ้าสมิงพรายและเป็นที่เคารพของชาวบ้านและญาติโยมที่มากรายไหว้หลวงปู่กาหลงก็ได้ของดีกลับไปบ้างจนที่เป็นที่ศรัทธาใครชาวบ้านมาจนปัจจุบันแม้หลวงปู่กาหลงจะละสังขารไปแล้วก็ตามแต่ก็ยังมีชาวบ้านและญาติโยมไปกราบขอพรหลวงปู่กาหลงอยู่ตลอดไม่ขาดสาย
จริงๆแล้วในนาม ปู่เจ้าสมิงพราย หรือ ปู่หน้าเสือ มีหลายตำนานอีกมากมายทั้งในเรื่องรามเกียรติ์ บางคนก็ยังมีข้อสงสัยว่าปู่เจ้าสมิงพรายแท้จริงแล้วเป็นตนเดียวกันไหมจากที่ได้ฟังมาหลายๆเรื่องบ้างก็มีหลายตนบ้างมีตนเดียวส่วนผู้่อ่านจะเชื่อในทางไหนก็สุดแล้วแต่ท่านะจะเชื่อไม่มีถูกไม่มีผิด ส่วนการสร้างเศียร์หน้าเสือชฎาฤาษีก็เพื่อเป็นสัญลักษณ์ให้เข้าใจนี้คือเศียร์พ่อปู่เจ้าสมิงพรายเท่านั้นเพื่อให้ไม่ซับสนว่ารูปลักษณ์ของท่านต้องเป็นแบบนี้แบบนั้นตามเรื่องเล่าเพื่อให้เข้าใจกันง่ายไม่ซับสนในการกราบไหว้บูชาเศียร์ท่าน